ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ 'ਚ 'ਦੋਹਰੇ ਭੂਚਾਲ' ਦਾ ਕਹਿਰ: ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਸ ਜਲ-ਥਲ, 10,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੌਤਾਂ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ

ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕੀ ਦੇਸ਼ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਭਿਆਨਕ ਤਾਂਡਵ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਆਏ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਭੂਚਾਲਾਂ ਕਾਰਨ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਸ ਸਮੇਤ ਕਈ ਮਹਾਨਗਰ ਮਲਬੇ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ 'ਤੇ ਵਾਇਰਲ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਖ਼ੌਫ਼ਨਾਕ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਇਮਾਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੰਗੇ ਪੈਰੀਂ ਸੜਕਾਂ ਵੱਲ ਭੱਜਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਰਵੇਖਣ (USGS) ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 10,000 ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਆਫ਼ਤ ਨੂੰ 'ਡਬਲਟ' (ਜੁੜਵਾਂ) ਭੂਚਾਲ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।

ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 'ਡਬਲਟ ਅਰਥਕੁਏਕ' ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲੱਭ ਅਤੇ ਘਾਤਕ ਭੂ-ਗਰਭੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇੱਕੋ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ (ਕੁਝ ਸਕਿੰਟਾਂ ਜਾਂ ਮਿੰਟਾਂ) ਦੇ ਅੰਦਰ ਲਗਭਗ ਬਰਾਬਰ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਦੋ ਵੱਡੇ ਭੂਚਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਡਬਲਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਝਟਕੇ (Aftershocks) ਮੁੱਖ ਝਟਕੇ ਨਾਲੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਡਬਲਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਝਟਕਾ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਆਮ ਭੂਚਾਲ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਈ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਈਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਦੂਜੇ ਤਕੜੇ ਝਟਕੇ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਦੋਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਉੱਤਰੀ ਕੈਰੋਲੀਨਾ ਮੌਸਮ ਅਥਾਰਟੀ ਅਤੇ USGS ਦੇ ਡਾਟਾ ਮੁਤਾਬਕ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਝਟਕਾ ਰੈਕਟਰ ਪੈਮਾਨੇ 'ਤੇ 7.2 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਅਜੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਲੋਕ ਸੰਭਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਮਹਿਜ਼ 39 ਸਕਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ 7.5 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲੀ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਝਟਕਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜਧਾਨੀ ਕਰਾਕਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਰਾਕਸ ਦੇ ਪੌਸ਼ ਇਲਾਕੇ 'ਲਾਸ ਪਾਲੋਸ ਗ੍ਰਾਂਡੇਸ' ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਹੁ-ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿੱਲਰ ਗਈਆਂ। ਮਲਬੇ ਹੇਠ ਸੈਂਕੜੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਦਬੇ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਦਸ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਜਾਨੀ-ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਸਹੀ ਅੰਕੜਾ ਆਉਣੇ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।

ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਜਿਹੀ ਭਿਆਨਕ ਸਥਿਤੀ ਸਾਲ 2023 ਵਿੱਚ ਤੁਰਕੀ ਵਿੱਚ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਵੀ 7.8 ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭੂਚਾਲ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ 7.7 ਤੀਬਰਤਾ ਦਾ ਦੂਜਾ ਜੁੜਵਾਂ ਭੂਚਾਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਘਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਵੈਨੇਜ਼ੁਏਲਾ ਵਿੱਚ ਆਈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਫ਼ਤ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰਾਹਤ ਸਮੱਗਰੀ ਭੇਜਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।